پیغام مدیر :
با سلام خدمت شما بازديدكننده گرامي ، خوش آمدید به سایت من . لطفا براي هرچه بهتر شدن مطالب اين وب سایت ، ما را از نظرات و پيشنهادات خود آگاه سازيد و به ما را در بهتر شدن كيفيت مطالب ياري کنید.
 
 
نوشته شده در پنجشنبه بیست و هشتم دی 1385
ساعت : 10:39
نویسنده : احسان عالیخانی

چگنی در گذر زمان

روستاهاي چگني هاي خنداب استان مرکزي

روستاهاي محل سکونت

اين روستاها توسط ايل چگني احداث شده اند. ايل چگني در منطقه سنگ سفيد از بخش خنداب شهرستان اراک چادر نشين بوده اند و قشلاق و ييلاق آنها در کوههاي اين منطقه بوده است و پس از سکونت روستاهاي زير که تماما چگني هستند توسط ايل بوجود آمده است. لازم به ذکر است طبق سرشماري عمومي نفوس و مسکن سال 1385 جمعيت بخش سنگ سفيد 8669 نفر بوده است.

۱- طورگير

۲- قلعه عباس آباد

۳- شرشره

۴- گذردر

۵- اقداش

۶- الودر

۷- صالحي

۸- حسین گرگ

۹- چالاب

مرکز ايلخاني چگني (نصيرخان چگني و نوه اش حاج رستم خان چگيني) روستاي مست سفلي (مهرسفلي کنوني) بوده است و روستاهاي زير جزو املاک ايلخان چگني بوده است

الف- دهستانهاي اناج بخش خنداب

۱- گوشه سفلي

۲- گوشه عليا

۳- کرکان

۴- اناج

۵- سناورد

۶- مهر سفلي (مست سفلي)

ب- دهستانهاي جاورسيان از بخش خنداب

۱- ده سد

۲- پلنگاب (لنگاب)

۳- جاورسيان

۴- خانقاه عليا

۵- ايجان

۶- ادشته

۷- سوزان

۸- ايوند

۹- نوده

۱۰- خارپهلو

۱۱- درمن

 

جدول شماره 1- جمعيت آبادي هاي دهستان سنگ سفيد از بخش خنداب شهرستان اراک استان مرکزي.

 سرشماري عمومي نفوس و مسکن سال 1385

استان

شهرستان

بخش

شهر

دهستان

آبادي

خانوار

 

 

 

 

جمعیت

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

 

2112

8669

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

استوه

623

2363

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

طورگير

232

918

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

قلعه عباس اباد

57

274

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

چالاب سفلي

16

62

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

چالاب عليا

6

31

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

حسينيه

114

517

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

شرشره

45

199

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

شهيد

88

439

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

گذردر

73

303

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

اقداش

630

2535

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

الودر

148

655

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

صالحي

45

220

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

كله بيد

33

149

 

مركزئ

اراك

خنداب

 

سنگ سفيد

يحيي اباد

2

5

 

 

لازم به ذکر است بسياري از ايل چگني با نام فاميل چگيني و چگني  در روستاهاي مست (مهر)، ايجان و ساير روستاهاي جزء املاک ايلخان چگني ها و همچنين بخش عظيمي از ايل در شهرستان اراک، شهر تهران و همچنين در خارج از کشور هستند.

 لازم به ذکر است بخشي از ايل چگني که به اين منطقه کوچانده شده اند در روستاهاي استان همدان و در نزديکي ملاير سکني گزيدند. (بعنوان در مثال آباديي حمزه لو, پری زنگنه, می آباد, جوزان, کساوند و ساير روستاهاي دهستان کمازان وسطي از بخش زند شهرستان ملاير استان همدان سکونت دارند) همچنين بخش اعظمي از ايل اکنون در شهرستان ملاير سکونت دارد.

موقعيت مکاني روستاهاي چگني نشين بخش خنداب اراک که بنام شرا (يا به گفتار محلي چرا) نيز ناميده مي شود، کوهستاني بوده و اين منطقه با حصاري از کوه پوشانده شده و از ساير قسمتهاي منطقه جدا است. ايل چگني در اين منطقه و با توجه به موقيت کوهستاني منطقه، داراي قشلاق و ييلاق بوده است. زبان مردم ايل تا نسل پيش لري بوده ولي به مرور زمان و در آميختگي با اهالي منطقه، زبان به فارسي تغيير کرده است. مذهب مردم شيعه دوازده امامي است.

در زير، توصيف آقاي ابراهيم دهگان نويسنده شهير اراک از اين بخش عيناً نقل مي شود:

" شّرا

طرف مغرب شهرستان اراک متصل به خاک ملاير و همدان و به جانب شمال فراهان قرار گرفته. اين لغت نزد اهالي چرا با جيم پارسي (چ) است و به همين صورت هم در تاليف زمان مغول ديده مي شود. رودخانه اي به همين نام از وسط خاک شرا مي گذرد، که اطراف خود را حاصلخيز و گرانمايه مي سازد. عدد قراء منتسب به شرا از صد متجاوز و همه دهات آن مصفي و حاصلخيز است. چرا هنگام فتح ايران به دست اعراب بيشتر ضميمه شهرستان همدان بوده و در قرون چهارم و پنجم، چنان که از نوشتجات مورخين بر مي آيد، به چند ناحيه تقسيم مي شده است. قسمت بالاي آن به نام فائق يا فاتق خوانده مي شده و ضميمه قلمرو آل عجل بوده و قسمت اطراف ساروق ضميمه رستاق کوذدر من توابع قم و قسمت ميلاجرد و ديزآباد ضميمه رستاق ساوه از محال قم و بقيه (مقدارش معلوم نيست) جزء توابع همدان بوده است. ولي تغيير حکومتها و دست به دست شدن شهرها همانطور که مقدرات کشور و نواحي آن را تغيير مي داده سرنوشت شهرستانها و رساتيق را هم از صورتي به صورت ديگر در مي آورده است.

حاج زين العابدين شيرواني در بستان السياحه مي نويسد: «چّرا (به تشديد راء) نام بلوکي است در قرب فراهان و ملاير، اکثر قراء آن معمور و فواکه سردسيرش موفور است. خلقش همه شيعي مذهب و قليل الاديند، راقم مکرر ديده.»

قسمتي از بلوک شرا محل رحل دسته اي از ايل چگيني است که بعد از متواري شدن در اين سرزمين مسکن گرفته اند.

1-      قريه مس، که اهالي آن را به همين صورت تلفظ مي کنند و در دفاتر امروزه به اضافه تا (مست) ظبط شده است. جزء توابع شرا و اولين جايي است که آل عجل در آن فرود آمده اند.

2-      قريه جاورسيان يکي از قراء تابعه آنجا است که اين قريه ممکن است در جاي جاورسان محل اولين زد و خورد فاتحين اصفهان قرار گرفته باشد و يا آنکه بعد از خرابي جاورسان به نام آن بنا شده باشد. موقعيت و کهنگي آثار و واقع بودنش در مرز اصفهان آن روز نظريه اول را بيشتر تاييد مي کند.

3-      درمن ديه بزرگي است از دهات شرا. خواجه عبدالرحيم وقايع نگار زمان شاه عباس منسوب به اين ديه مي باشد. صاحب عالم آراي عباسي اين نويسنده را توثيق نموده و پاره اي از روايات خود را به وي منسوب داشته است.

4-      يکي از ديه هاي تابعه شرا خانقاه است که گويا در اين محل خانقاه بزرگي وجود داشته و از اهل اطلاع شنيده شد که خانقاه منتسب به اين ديه وقتي هم محل اجتماع اهل دل و ارباب حال بود و در تاليف قديمه هم اسمي از آن برده شد ولي فعلاً مدارکي که قابل توجه باشد در اختيار ما نيست.

تبارشناسي ايلخانان چگني منطقه خنداب اراک

ايلخانان چگني اراک که به همراه بخشي از ايل چگني به منطقه فوق الذکر تبعيد شده اند (در زمان آغامحمد خان قاجار) از نسل سبزوار مي باشند. نصير فرزند سبزوار که به گفته معمرين منطقه در زمان تبعيد 14 ساله بوده است بعنوان اولين ايلخان ايل چگني در منطقه بوده است و فرزندان او پس از منسب ايلخاني را داشته اند.

سنگ قبر نصير خان چگني در امامزاده ابراهيم روستاي نوده واقع در منطقه وجود دارد. از مشاهير اين خانواده فرج الله خان چگني فرزند ارشد حاج رستم خان مي باشد که در دوران حکومت مظفرالدين شاه قاجار، با عنوان مجدالدفتر در دربار محمدعلي ميرزاي وليعد در تبريز بوده است.

به نقل از وبلاک برادر عزیزم کسری چگنی